على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2419

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عند ( onnad ) ع . ج . عاند . عندأو ( enda'v ) ا . ع . نيك شجاع پيش دست در جنگ . عندأوة ( enda'vat ) ا . ع . دشوارى و سختى و پيچيدگى . و فريب . و ستم . و نيك شجاع پيشدست در جنگ . و بدترين بلاها . و مكر و حيله . يق : تحت طريقتك لعندأوة اى تحت اطرافك و سكونك لمكر . عندبيل ( andabil ) ا . ع . عندليب و بلبل . عندد ( ondad ) ا . ع . حيله . يق : ليس لى فيه عندد : نيست از براى من در آن حيله‌اى . عندد ( ondad ) ص . ع . شىء عندد : چيز قديم و كهنه و ديرينه . عندد ( andod ) و ( ondod ) ا . ع . مالى عنه عندد : نيست مرا از آن چاره‌اى . و كذلك : ما لى عنه عندد . عندرة ( andarat ) م . ع . عندر المطر عندرة : سخت باريد باران . عندقة ( ondoqat ) ا . ع . قسمت زيرين شكم نزديك ناف . عندل ( andal ) ا . ع . شتر كلان سر ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . و نام موضعى . عندل ( andal ) ص . ع . بلند بالا . ج : عنادل . عندلة ( andalat ) ص . ع . مؤنث عندل يعنى بلند بالا . و امراة عندلة : زن بزرگ پستان . م . عندل البعير . عندلة ( andalat ) م . ع . عندل البعير عندلة : درشت گرديد پى آن شتر . و عندل البلبل : بانگ كرد آن بلبل . عندليب ( andalib ) ا . ع . بلبل و هزار دستان . . ج : عنادل . عندليل ( andalil ) ا . ع . نوعى از گنجشك . عندم ( audam ) ا . ع . خون سياوشان . و چوب بقم . عندم ( endemmo ) ع . مخفف عندىام . مر . عند . عنذاء ( enz ' ) م . ع . عنذى به عنذاء : برآغالانيد آن را و برانگيخت . عنذيان ( enziy n ) ص . ع . امراة عنذيان : زن بد خوى . عنز ( anz ) ا . ع . ماده بز . و ماده آهو . و بز كوهى ماده . ج : اعنز و عنوز و عناز . و كركس ماده . و عقاب ماده . و چرخ ماده . و شوات ماده . و مرغى آبى . و پشتهء سياه . و سنگى در آب . و پشتهء خرد . و نام اسبى . و نام زنى . و نام شمشيرى . و عنز الماء : ماهى كلان كه بيك استر نتوان آن را حمل كرد . المثل : هما كركبتى العنز يعنى آن دو مانند دو زانوى ماده بز مىباشند . و اين مثل را دربارهء دو كس گويند كه با هم در شرف نزاع مىكنند زيرا دو زانوى ماده بز در وقت خوابيدن بيك بار بر زمين در مىآيد . ايضا المثل : لقى يوم العنز ، دربارهء شخصى گويند كه در مظنهء هلاك افتاده باشد . عنز ( anz ) م . ع . عنز عنه عنزا ( از باب نصر ) : روى گردانيد از وى . و عنز فلانا : بنيزهء كوچك زد فلان را . عنز ( anaz ) ع . ج . عنزة . عنزات ( anaz t ) ع . ج . عنزة . عنزب ( onzob ) ا . ع . تتم و سماق . عنزة ( anazat ) ا . ع . نيزهء كوچك ميانهء نيزهء . و عصا كه در بن آهن دارد . و جانوركى كه دبر شتر را گيرد . و يا جانورى مانند راسو كه در فرج ماده شتر خفته درآيد و در آن پنهان گردد و ماده شتر بميرد . و بدون الف و لام : نام پدر قبيله‌اى از تازيان . عنزروت ( anzarut ) ا . ع . مأخوذ از انزورت فارسى و بمعنى آن . عنزهانى ( onzoh niyy ) و عنزهو ( enzahv ) و عنزهوة ( enzahvat ) ص . ع . مردى كه طرب و جماع دوست ندارد و باز گردندهء از آن . و ناكس . و آنكه نپوشد كينهء صاحب خود را . عنزهوة ( enzahvat ) ا . ع . كبر و خود بينى . يق : فيه عنزهوة . عنس ( ans ) ا . ع . ماده شتر درشت نيك دم دراز . و عقاب . و لقب زيد نام پدر قبيله‌اى از تازيان . عنس ( ans ) م . ع . عنس العود عنسا ( از باب نصر ) : خم داد آن چوب را و برگردانيد آن را . عنس ( ons ) ع . ج . عانس . عنس ( anas ) ا . ع . نگريستن در آئينه هر دم و هر ساعت . عنس ( onnas ) ع . ج . عانس . عنسل ( ansal ) ا . ع . ماده شتر تيزرو . عنش ( anc ) م . ع . عنشت الشيئ عنشا ( از باب نصر ) : خم دادم آن چيز را و از جاى بركندم . و عنشت فلانا : بىآرام كردم فلان را و جدا گردانيدم و راندم و دور نمودم آن را . عنشط ( ancat ) و ( anaccat ) و عنشطة ( ancatat ) ا . ع . دراز بالاى بدخوى . عنشط ( ancat ) و عنشطة ( ancatat ) ص . ع . زن دراز بالا . يق : امراة عنشط و امراة عنشطة . ج : عناشط و عناشطة . عنشطة ( ancatat ) م . ع . عنشط الرجل عنشطة : خشمگين گرديد آن مرد . عنشنش ( anacnac ) ا . ع . دراز بالا و چست و چالاك و شتاب از مردم و از اسب . عنشنشة ( anacnacat ) ا . ع . مؤنث عنشنش .